รูปแบบการเขียนรายงาน
การเขียนรายงานเป็นกระบวนการฝึกตนให้เป็นนักค้นคว้า นักแสวงหาความรู้
เพราะความรู้ที่ได้จากค้นคว้าเป็นความรู้ที่เกิดการการลงมือศึกษาอย่างจริงจังและได้เรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติ
ฉะนั้นจึงจะเห็นได้ว่าการเขียนรายงานมีตั้งแต่ระดับพื้นฐานที่ นักเรียนต้องศึกษาค้นคว้าไปส่งครู แต่การเขียนรายงานของนักเรียนนั้นไม่ได้เน้นในเรื่องการจัดรูปแบบความถูกต้องตามหลักวิชาการ เป็นเพียงการปูพื้นฐานของการเขียนรายงานในขั้นต่อไป เน้นการฝึกค้นคว้าเป็นส่วนใหญ่
ซึ่งผู้เขียนของอธิบายการเขียนรายงานต่างๆ พอสังเขปดังนี้
การเขียนรายงานขั้นพื้นฐาน การเขียนรายงานขั้นศึกษาเอกเทศ การเขียนรายงานการค้นคว้าแบบอิสระ การเขียนรายงานการวิจัย การเขียนรายงานภาควิทยานิพนธ์ การเขียนรายงานดุษฎีนิพนธ์ เป็นต้น
การเขียนรายงานที่กล่าวมาข้างต้นเห็นว่าในสายการศึกษา มีการฝึกเขียนรายงานเป็นขั้นเป็นตอน โดยการเขียนรายงานเริ่มเข้ามาเกี่ยวข้องตั้งแต่ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน
ซึ่งการศึกษาขั้นพื้นฐานเป็นการปูพื้นฐานการเป็นนักค้นคว้าเอกสาร
เช่น การทำรายงานของเด็กนักเรียน ครูผู้สอนมอบหมายให้เด็กไปศึกษาค้นคว้าในหัวเรื่องต่างๆ ตามห้องสมุด อินเตอร์เน็ต เป็นการฝึกค้น และคว้ามาใช้ในการทำรายงาน
รายงานขั้นพื้นฐานขั้นต้นที่ไม่ยุ่งยาก ง่ายๆ เพราะเนื้อหาส่วนใหญ่มีอยู่แล้วในหนังสือหรือในแหล่งเรียนรู้อื่น ๆ เพียงแต่ต้องการให้ฝึกสืบค้นเป็น ถือว่าใช้ได้ในระดับหนึ่ง
การเขียนรายงานระดับอุดมศึกษาตอนต้น เช่น การศึกษาเอกเทศ การค้นคว้าแบบอิสระ ภาคนิพนธ์ เป็นการฝึกฝนนักศึกษาให้มีความรู้ความสามารถในการเขียนรายงานให้เป็น รู้จักการจัดพิมพ์เอกสารให้ถูกต้องตามหลักวิชาการหรือตามกฎเกณฑ์ที่สถาบันทางการศึกษากำหนดไว้ เพื่อเป็นการสร้างความรู้ความเข้าในการเขียนรายงานสู่การเป็นนักเรียนรู้ นักศึกษาแสวงหาความรู้ด้วยตนเองเป็น รู้จักตั้งคำถาม รู้จักตั้งโจทย์ปัญหาที่ต้องการศึกษา รู้จักการวางแผนการศึกษา รู้จักการศึกษาค้นคว้าเอกสารที่มีคุณภาพเป็น แยกแยะเอกสารที่ถูกต้องมีความสมบูรณ์ได้ รู้จักการสร้างเครื่องมือด้วยการนำเครื่องมือผู้อื่นมาประยุกต์ หรือสร้างเองตามแต่สมควร รู้จักการเคารพทรัพย์สินทางปัญญาของผู้อื่น คือ การให้เกียรติเจ้าของผลงานที่นำมาใช้งานรายงานด้วยการอ้างอิงหรือการทำบรรณนุกรม เป็นต้น
การเขียนรายงานของนักศึกษาระดับปริญญาตรีจึงเป็นสิ่ง จำเป็นในการสร้างความรู้ความเข้าใจก่อนจบการศึกษาเพื่อนำความรู้ที่ได้รับไป พัฒนาหน้าที่การงานของตนในสายต่างๆ รู้จักการทำวิจัยขั้นพื้นฐาน วางรากฐานการเป็นนักค้นคว้า
ไม่ใช่แค่เป็นนักคว้าอย่างเดียว ต้องรู้จักค้นคว้า เพราะการศึกษาในระดับอุดมศึกษาขึ้นชื่อว่าบัณฑิต ย่อมรู้จักแสวงหาความรู้ อันเป็นพื้นฐานที่สำคัญของการพัฒนาตนสู่การเป็นบัณฑิตที่แท้จริง
การเขียนรายงานระดับกลาง คือ การทำวิทยานิพนธ์ หรือการศึกษาค้นคว้าแบบอิสระ เป็นการศึกษาขั้นบัณฑิตศึกษา หรือมหาบัณฑิต นับว่าเป็นการศึกษาระดับสูง คือ ต้องมีความรู้ความชำนาญสูงกว่าบัณฑิต ด้วยการรู้จักการสร้างสรรค์ผลงานด้วยตนเอง ไม่ลอกผลงานของผู้อื่น นั้นคือการเป็นมหาบัณฑิตที่สมบูรณ์พร้อม การได้ชื่อว่ามหาบัณฑิตในอดีตถือว่าเป็นเกียรติยศยิ่งของการศึกษาระดับสูง แสดงถึงความมีความรอบรู้ในเรื่องราวต่าง ๆ อย่างเข้าใจ
การเขียนรายงานวิทยานิพนธ์จึงเป็นการรายงานผลงานสร้างสรรค์ผลงานขึ้นจากกระบวนการคิดที่แปลกใหม่
การเขียนดุษฎีนิพนธ์ คือ การเขียนรายงานระดับสูง เนื่องด้วยดุษฎีนิพนธ์เป็นรายงานการสร้างองค์ความรู้ใหม่ สำหรับผู้ศึกษาระดับปริญญาเอก ซึ่งเป็นการศึกษาขั้นสูงสุดของการศึกษา แสดงถึงภูมิปัญญาที่ตกผลึกทางความรู้ความคิดของบัณฑิตชั้นสูง ผู้เป็นยอดของบัณฑิต สร้างสรรค์องค์ความรู้ใหม่ๆ ในสายการศึกษานั้น ๆ
การเขียนรายงานการวิจัย คือ การเขียนรายงานผลการทดลอง ผลการค้นคว้า ซึ่งเป็นองค์ความรู้ใหม่ เป็นแนวคิดทฤษฎีใหม่ ๆ หรือนวัตกรรมที่เกิดขึ้นใหม่ ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม การเขียนรายงานการวิจัยจึงเป็นการอธิบายถึงขั้นตอนการทดลอง ความเป็นมาของการทดลอง หน่วยงานที่จัดทำ ผลของการทดลอง เป็นต้น รายงานการวิจัยจึงเป็นศาสตร์ของการเขียนรายงานขั้นสูงที่น่าสนใจ สำหรับผู้ต้องการเรียนรู้
ฉะนั้นจึงเห็นได้ว่ารูปแบบของการเขียนรายงานมีลำดับขั้นของการเขียนที่แตกต่างกันทางระดับการเรียนรู้ เพื่อให้การเขียนรายงานถูกต้องตามหลักการและเป็นการสร้างความรู้ให้ กับผู้เขียนรายงานเองได้พัฒนาความสามารถของตนเองด้วยภูมิปัญญาที่มีอย่าง เต็มศักยภาพ และเป็นไปตามรูปแบบที่กำหนด
การเขียนรายงานจึงขึ้นอยู่กับเป้าหมายที่ต้องการให้เกิดจากการทำรายงาน รายงานเป็นส่วนหนึ่งที่แสดงถึงการศึกษาค้นคว้าอย่างเป็นขั้นตอนเป็นระบบ ตามแบบแผนที่ยอมรับโดยทั่วไป
รูปแบบการเขียนรายงานการวิจัยจึงมีความแตกต่างกันขึ้นอยู่กับความต้องการในการศึกษาค้นคว้า
เขียน วันที่ 14/05/2554
ผู้เขียน พยัคฆ์กูรู
อ้างอิงข้อมูลจาก
newnaew.net
